Logo Szczecinek.org

Szczecinek.org

Szczecinecki Portal Historyczny im. prof. Dr Karla Tuempla

Neustettin in Pommern
Obecny czas: 24 Kwi 2018, 17:27

Wszystkie czasy w strefie UTC + 1 godzina





Napisz nowy temat Odpowiedz  [ 14 posty(ów) ] 
Autor Wiadomość
 Temat postu: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 31 Paź 2009, 04:00 

Dołączenie: 09 Paź 2009, 17:55
Posty: 368
Miejscowość: Appalachia
Niestety, nie znam niestety odpowiedzi na to pytanie.
Wśród wielu dawnych zanotowanych nazw Szczecinka jest wielokrotnie potwierdzony "Klein Stettin", od którego najprawdopodobniej pochodzi nazwa "Nowoszczecin" lub "Nowy Szczecin" (te dwie nazwy występują ponoć w źródłach z 1647 i 1707 roku, ale nie potrafię tych informacji zweryfikować - może ktoś mi pomoże?).

Jak nazywali miasto np. mieszkańcy i włodarze Starostwa Hamersztyńskiego, którego granice przebiegały zaledwie 10 km od miasta?

Załączam mapę kolejową Pomorza wydaną w Polsce w 1922 roku.
Szczecinek figuruje już na niej jako "Szczecinek" :D


Załączniki:
mapa_kolejowa_1922.jpg
mapa_kolejowa_1922.jpg [ 108.85 KiB | Obejrzany 9378 razy ]
Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 31 Paź 2009, 07:43 

Dołączenie: 09 Paź 2009, 17:55
Posty: 368
Miejscowość: Appalachia
Prostuję swój błąd. "Nowoszczecin/Nowy Szczecin" pochodzą oczywiście od "Nien Stetin/Neuen Stettin/Neu-Stettin/Neustettin", etc. Od "Klein Stettin" (Mały Szczecin) może ew. pochodzić nazwa "Szczecinek".

Jako "rekompensatę" za błąd załączam fragment szwedzkiej mapy z 1696 roku lokującej Szczecinek (Nien Stetin) gdzieś na północ od ... Bobolic (sic!) nad jakimś tajemniczym jeziorem :D Mapa została wykonana przez hrabiego Dahlberga, który dla regionu wsławił się tym, że w 1657 roku zniszczył przepiękny zamek w Złotowie, należący w tym czasie do wojewody kaliskiego Andrzeja Karola Grudzińskiego (cyt. za http://www.zamki.pl). Sztych (wykonany przez tego samego Dahlberga!) przedstawiający zamek złotowski znajduje się w zbiorach szczecineckiego muzeum.


Załączniki:
dahlberg_szczecinek.jpg
dahlberg_szczecinek.jpg [ 113.2 KiB | Obejrzany 9380 razy ]
Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 31 Paź 2009, 10:53 

Dołączenie: 28 Sty 2007, 23:31
Posty: 3643
Fajnie też dzisiaj brzmi "Białogród" :-)
Polacy nazywali tak kiedyś Belgrad (Józef Beck podczas wizyty w stolicy Jugosławii w 1936 r.).


Góra
 Profil  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 31 Paź 2009, 11:33 

Dołączenie: 09 Paź 2009, 17:55
Posty: 368
Miejscowość: Appalachia
KUNM - Komisja Ustalania Nazw Miejscowości powołana do życia w 1945 r. i działająca do 1960 miała pełne ręce roboty na Pomorzu. Część nazw miała już polskie odpowiedniki (Szczecinek, Koszalin, Kołobrzeg), ale niektóre trzeba było dosłownie wymyślać od nowa. Czasami nazwy okazywały się nietrafione i zmieniano je po wielu latach; tak np. było w przypadku Ratzebuhr, które po wojnie przemianowano na Racibórz Szczecinecki. Dopiero w 1953 roku nadano miastu nazwę "Okonek", która funkcjonuje do dzisiaj. Białogard mnie osobiście podoba się bardziej niż Białogród .... ale już np. jeśli chodzi o Czarne, to zostałbym przy Hamersztynie (brzmi mniej "słowiańsko", ale za to bardziej dostojnie. Byly też inne wersje dla Stolp (Stołp, Sztołp), ale w końcy wybrano Słupsk (i chyba dobrze). A propos: nazwy bardzo wielu miast niemieckich od niepamiętnych czasów mają polskie odpowiedniki. Aachen to Akwizgran, Regensburg to Ratyzbona - te nazwy są powszechnie znane. Ale kto wie, że np. Magdeburg to Dziewiń, Brandenburg to Brenna, a Stralsund to Strzałów, etc ....? :) W niemieckim nazewnictwie topograficznym na Pomorzu i Meklemburgii (także we wschodnim Szlezwiku-Holsztynie) aż się roi od prastarych słowiańskich nazw. Tzw. Limes Saxoniae, granica między Obodrytami i Sasami przebiegała aż 500 km na zachód od Szczecinka!


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 25 Gru 2010, 01:19 
Site Admin
Awatar użytkownika

Dołączenie: 25 Lut 2005, 10:18
Posty: 5407
Miejscowość: Nstn in Pomm.
Urzędowo nazwa Szczecinek została nadana/potwierdzona aktem prawnym: Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. Opublikowane w Monitorze Polskim 1946 nr 44 poz. 85. Poniżej tekst źródłowy zarządzenia. Co ciekawe było to pierwsze z wielu zarządzeń tego organu w sprawie nadawania nazw. Pomimo tego, że w dokumencie tym podana jest również prawidłowa odmiana nazwy Szczecinek (forma przymiotnikowa), to np w dokumencie nadającym nazwę naszej rzeczki "Nizica" z 11 lutego 1949 roku, powiat jest nazywany "szczecińskim".

Załącznik:
M19460085.pdf [176.84 KiB]
Ściągnięto 546 razy


Jako bonus, Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości. M.P. 1949 nr 17 poz. 225 gdzie znajduje się informacja o nadaniu nazwy Nizica rzece Niesedop, również podaje się tam nazwy dla jeziora Trzesiecko i Wielimie.

Załącznik:
M19490225.pdf [1.46 MiB]
Ściągnięto 358 razy


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 11 Sty 2011, 23:49 
Site Admin
Awatar użytkownika

Dołączenie: 25 Lut 2005, 10:18
Posty: 5407
Miejscowość: Nstn in Pomm.
Kto i kiedy nazwał Neustettin (Nowy Szczecin) Szczecinkiem nadal jest owiane tajemnicą. Dotychczas najstarszym, przynajmniej dla mnie, źródłem wymieniającym nazwę Szczecinek był Tygodnik ZIEMIA z 06.08.1910 roku.

Załącznik:
ziemia_1910.jpg
ziemia_1910.jpg [ 237.46 KiB | Obejrzany 8607 razy ]


W dokumentach źródłowych dotyczących kampanii pomorskiej Generała Dąbrowskiego z 1807 roku nazwa naszego miasta pada wielokrotnie, jednak nigdy nie pada słowo Szczecinek. Zawsze jest to Neustettin, Nowy Szczecin albo różne spolszczone odmiana słowa Neustettin np. "Neu Stetinowi".

Wg powyższego można domniemywać, że nazwa Szczecinek powstała pomiędzy 1807 rokiem a 1910. Niestety rozrzut lat nadal spory, ale pętla się zaciska :)

W 1920 roku wydany zostaje, Skorowidz polsko-niemiecki i niemiecko-polski miejscowości Województwa Pomorskiego i w. m. Gdańska.

Załącznik:
skorowidz_nazw.jpg
skorowidz_nazw.jpg [ 91.96 KiB | Obejrzany 8604 razy ]


Załącznik:
skorowidz_nazw2.jpg
skorowidz_nazw2.jpg [ 73.81 KiB | Obejrzany 8622 razy ]


Oczywiście on również podaje już nazwę Szczecinek:

Załącznik:
skorowidz_nazw3.jpg
skorowidz_nazw3.jpg [ 147.94 KiB | Obejrzany 8628 razy ]


Najciekawsza w tej publikacji jest przedmowa, w której wymienione są źródła informacji w tej książce zebrane.

Cytuj:
Celem dostarczenia wojsku karty operacyjnej Województwa Pomorskiego urzędom zaś i publiczności polskiej mapy tejże dzielnicy odpowiadającej nowoczesnym wymaganiom, wydaliśmy kartę l : 300 000 opracowaną na podstawie najnowszej karty sztabowej. Nazwiska miejscowości, rzek i jezior zestawiono według następujących źródeł:
1. "Słownik geograficzny ziem polskich", Warszawa.
2. "Fontes" , Toruń.
3. "Statystyka ludności kaszubskiej" Stefana Ramulta. Kraków 1899.
4. "Nazwy miejscowe polskie Prus Zachodnich itd.", Dr. W. Kętrzyńskiego, Lwów 1879.
5. "O ludności polskiej w Prusach niegdyś krzyżackich", Dr. W. Kętrzyńskiego, Lwów 1882.
6. "Skorowidz ważniejszych miejscowości Prus Kró1ewskich", Ks. W. Wojciechowskiego i Dr. P. Spandowskiego, Poznań 1918
7. „Materjały i przyczynki do dziejów nadmorskiego miasta Pucka oraz dawnej ziemi Puckiej” B. Ślaskiego , Warszawa 1916.
8. "Gryf", pismo dla spraw kaszubskich, rocznik II., Kościerzyna 1910.
9. „Mapa Pomorza Kaszubskiego” Fr. Bąkowskiego.
Uważając, że mapę szczegółowym skorowidzem uzupełnić należy, opracowano w tym celu polsko-niemiecki i niemiecko-polski spis wszystkich nazwisk podanych na wyżej wym. karcie.
Nazwiska niemieckie wypisano podług ostatniej książki pocztowej z 1914go roku.
Nazwy o polskiem brzmieniu czerpano z wym. dziewięciu źródeł oraz z kartoteki „Komisji dla ustalenia nazw", którą utworzył w r. 1919 Podkolnisarjat N. R. L. na Prusy Król. Komisja w której skład weszli: Ks. Czaplewski, Ks. Mańkowski, Ks. Wojciechowski i Dr. Majkowski ustaliła nazwiska przedewszystkiem podług brzmienia dzisiaj przyjętego, posługując się w razie niepewności 1.Ramułtem, 2. Słow. Geogr., 3. Ketrzyńskie, 4. Bärem, 5. dziełem prof. Lorenza oraz 6. „Geschichte des Kreises Flatow”, Dyr. O. Görckego.
Ostateczne ustalenie poprawnego brzmienia wszystkich nazwisk w Wojew. Pomor. potrwa kilka lat, dopiero wtenczas będzie można wydać szczegółowe i uzupełnione karty l : 25 000, l : 100 000, l : 200 000 i l : 300 000. Wiedząc dobrze, że karta i skorowidz nie mogą być bez błędów i niedokładności, prosimy wszystkich ziomków, by zechcieli uzupełnienia i sprostowania przesyłać na ręce komisji dla ustalenia nazw w Toruniu, aby w ten sposób ułatwić tę mozolną pracę.
Za współpracę i pomoc pozwalamy sobie wyrazić szczere podziękowanie Ks. Kozierowskiemu, Tow. Przyj. Nauk w Poznaniu, p. mec. B. Chrzanowskiemu, p. inż.. Hoffmannowi, „Komisji dla ustalenia nazw” i p. Krahlowi.

Zakład Kartograficzny Dow. Okr. Gen. w Poznaniu.


Wszystkie źródła pochodzą z końca XIX wieku i początku XX. Idąc tym tropem odnajdujemy najstarsze dotychczas źródło podające nazwę Szczecinek. Jest nim:

"Nazwy miejscowe polskie Prus Zachodnich, Wschodnich i Pomorza wraz z przezwiskami niemieckiemi = Die Polonischen Ortsnamen der Provinzen Preussen und Pommern und ihre Deutschen Benennungen", Lwów 1879, autorstwa Dr Wojciecha Kętrzyńskiego.

(więcej informacji o Wojciechu Kętrzyńskim )

Załącznik:
nazwy_prus.jpg
nazwy_prus.jpg [ 111.66 KiB | Obejrzany 8604 razy ]


Załącznik:
nazwy_prus2.jpg
nazwy_prus2.jpg [ 73.48 KiB | Obejrzany 8600 razy ]


Niestety trudno powiedzieć, czy autorem słowa jest Dr Wojciech Kętrzyński, czy nazwę tą przepisał z dostepnych sobie źródeł. Dość szeroko opisuje sposób pracy i z jakich materiałów korzystał w przedmowie do tej publikacji, jednak dotyczy to głównie terenów Prus Królewskich i Książęcych. Odnośnie Pomorza, jest tylko taki fragment:

Cytuj:
IV. Materyały, które odnoszą się do Pomorza, są bardzo szczupłe i mieszczą się w źródłach powyżej wykazanych. Najważniejszem z nich jest wydany przezemnie „Regestr poboru podwoynego z r. 1648”, który zawiera spis dóbr szlacheckich położonych w powiatach bytowskim i lęborskim. Niektóre szczegóły zawiera również dzieło Schwengla "Apparatus pauper etc." Nazwy zaś dziś jeszcze używane zestawił Dr. Cejnowa w swem dziełku powyżej przytoczonem. Powiat więc słupski nieomal jedynie na nim się opiera; form skażonych jest tam niemało, ale że je łatwo poznać, umieściłem je także, sądząc, że takowe nie będą bez interesu - przynajmniej dla badaczów języka.


Jedno jest pewne, nazwa Szczecinek była już w 1879 roku [!], dalsze kroki w badaniu jej pochodzenia trzeba by szukać prawdopodobnie w dziełach Floriana Ceynowa lub Aleksandra Hilferdinga.


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 12 Sty 2011, 05:24 

Dołączenie: 09 Paź 2009, 17:55
Posty: 368
Miejscowość: Appalachia
Panie Bronx! Bardzo dobra i fachowa robota! Dziękuję i gratuluję! ;-)


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 03 Lip 2013, 11:45 
Site Admin
Awatar użytkownika

Dołączenie: 25 Lut 2005, 10:18
Posty: 5407
Miejscowość: Nstn in Pomm.
Kolejne źródło z nazwą Szczecinek, chociaż zbytnio nic nowego nam nie mówi o dacie powstania nazwy Szczecinek, bo wyżej mieliśmy już starsze źródła, ale odnotowuję że takie też istnieje. Ponadto przedstawia ciekawy opis miasta.

I Tom słownika wydany został w 1880 roku, hasło Neustettin pojawia się w Tomie VII z 1886 roku, gdzie jest odnośnik aby "obaczyć" to hasło jako Szczecinek. Hasło Szczecinek pojawia się w Tomie XI z 1890 roku. Tu pojawia się nazwa Szczecinek, ale jako alternatywa używana również Nowy Szczecin. I mamy również opis: Gleba piaszczysta nieprzepuszczalna, dlatego zimna i nieurodzajna; klimat ostry i zmienny; woda do picia z przymieszkami wapiennymi dlatego niezdrowa; w dodatku powietrze morowe i inne epidemie co wyludniają miasta a i zgorzeć do szczętu się miastu zdarzyło, nie łatwo się żyło w XIX wiecznym Szczecinku :) No i mamy jeszcze możliwość szybkiego zorganizowania ponownych obchodów 700 lecia w Szczecinku bo podawana jest data założenia Szczecinka na 1313 rok. :)

Powiat szczecinkowski też ma swój urok, przyznacie sami.

Załącznik:
0003.jpg
0003.jpg [ 91.29 KiB | Obejrzany 7413 razy ]

Załącznik:
0833.jpg
0833.jpg [ 324 KiB | Obejrzany 7408 razy ]

Załącznik:
0025.jpg
0025.jpg [ 304.66 KiB | Obejrzany 7418 razy ]


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 03 Lip 2013, 16:03 

Dołączenie: 28 Sty 2007, 23:31
Posty: 3643
bronx napisał(a):
Gleba piaszczysta nieprzepuszczalna, dlatego zimna i nieurodzajna; klimat ostry i zmienny; woda do picia z przymieszkami wapiennymi dlatego niezdrowa; w dodatku powietrze morowe i inne epidemie co wyludniają miasta

To powiadasz, że z którego roku jest to opis...?


Góra
 Profil  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 03 Lip 2013, 23:24 

Dołączenie: 09 Paź 2009, 17:55
Posty: 368
Miejscowość: Appalachia
Wietrzę tu prowokację Kronospanu :lol:


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 25 Sty 2015, 21:07 
Site Admin
Awatar użytkownika

Dołączenie: 25 Lut 2005, 10:18
Posty: 5407
Miejscowość: Nstn in Pomm.
Jako uzupełnienie do tematu dwa dodatkowe źródła, pierwszy to mapa Królestwa Polskiego z 1831 roku, gdzie używano nazwy Nowy Szczecin (tutaj N. Szczecin).
Załącznik:
krolestwo_polskie1831.jpg
krolestwo_polskie1831.jpg [ 180.81 KiB | Obejrzany 5659 razy ]


Oraz druga również mapa Królestwa Polskiego ale z 1889 roku, gdzie co ciekawe używa się również jeszcze nazwy Nowy Szczecin, mimo że Kętrzyński wcześniej już podawał nazwę Szczecinek. Być może wydawca się nie wysilał, tylko przedrukował nazwy z jakiejś wcześniejszej mapy.

Załącznik:
krolestwo_polskie1889.jpg
krolestwo_polskie1889.jpg [ 41.81 KiB | Obejrzany 5670 razy ]


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 17 Mar 2015, 14:06 
Site Admin
Awatar użytkownika

Dołączenie: 25 Lut 2005, 10:18
Posty: 5407
Miejscowość: Nstn in Pomm.
Pojawił się ciekawy dokument wnoszący małą cegiełkę wiedzy do tematu od kiedy używa się nazwy Szczecinek.

List jest wysłany ze Zgierza, do Szczecinka i co ciekawe zaadresowany jest po polsku jako:

Iza (Izba?) Królewsko Pruskiego Sądu Ziemsko Miejskiego w Nowym Szczecinie w Pomeranii.

???(dla mnie nieczytelne)
w Nowym Szczecinie

List opisany jako wysłany w 1839 roku, chociaż mi sie wydaje że jednak w 1858. Nie mam pewności, czy został dostarczony, ponieważ pojawia się również pieczęć urzędu pocztowego z Poznania i chyba to jest pieczęć powrotna (być może ze względu na to polskie adresowanie). No chyba że przeszła tylko przez ręce poznańskiej poczty a ta zostawiła tego ślad, w końcu była to przesyłka międzynarodowa i być może Poznań je obsługiwał na wejściu do Królestwa Pruskiego. Wymaga to dokładniejszego zbadania.

Co najważniejsze, użyto nazwy Nowy Szczecin, czyli w okolicach połowy XIX wieku, nazwa Szczecinek nie była znana powszechnie.
Załącznik:
1-13-1-014.jpg
1-13-1-014.jpg [ 86.37 KiB | Obejrzany 5441 razy ]

Załącznik:
1-13-1-014a.jpg
1-13-1-014a.jpg [ 59.13 KiB | Obejrzany 5438 razy ]


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 18 Mar 2015, 04:04 

Dołączenie: 09 Paź 2009, 17:55
Posty: 368
Miejscowość: Appalachia
Bardzo ciekawy materiał! Dzięki!


Góra
 Profil E-mail  
 
 Temat postu: Re: Od kiedy używa się nazwy "Szczecinek"?
PostWysłany: 26 Lut 2016, 20:59 
Site Admin
Awatar użytkownika

Dołączenie: 25 Lut 2005, 10:18
Posty: 5407
Miejscowość: Nstn in Pomm.
Kolejny kamyczek do tego ogródka. Na mapie z 1849 roku, używano nazwy Nowy Szczecin, brak Szczecinka, z czasem coraz bardziej zaczynam się przekonywać, że to chyba Kętrzyński wymyślił nazwę Szczecinek. Jakby tak faktycznie było i gdzieś by się taka teoria potwierdziła, wydaje mi się że powinna ta postać bardziej w świadomości mieszkańców zagościć. Może jakaś nazwa ulicy albo placu, albo chociaż alejki w parku? :)

Śledztwo trwa :)
Załącznik:
mappa_1849_1.jpg
mappa_1849_1.jpg [ 132.25 KiB | Obejrzany 3848 razy ]

Załącznik:
mappa_1849_2.jpg
mappa_1849_2.jpg [ 200.81 KiB | Obejrzany 3869 razy ]


Góra
 Profil E-mail  
 
Wyświetl posty z poprzednich:  Sortuj według  
Napisz nowy temat Odpowiedz  [ 14 posty(ów) ] 

Wszystkie czasy w strefie UTC + 1 godzina


Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 1 gość


Nie możesz zakładać nowych tematów na tym forum
Nie możesz odpowiadać w tematach na tym forum
Nie możesz edytować swoich postów na tym forum
Nie możesz usuwać swoich postów na tym forum
Nie możesz dodawać załączników na tym forum

Szukaj:
Skocz do:  
cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group